Korzystanie z komputera sensu nabiera tylko i wyłącznie wówczas, kiedy są na nim zainstalowane programy komputerowe. To one bowiem umożliwiają w ogóle użytkowanie tego urządzenia, a także wykonywanie na nim szeregu rozmaitych czynności. Obecnie różnorodność na rynku programów komputerowych jest ogromna. Zacząć trzeba przede wszystkim od zainstalowania na komputerze systemu operacyjnego – to również rodzaj oprogramowania, które do dalszego funkcjonowania komputera jest absolutnie niezbędne. Zarządza ono bowiem nie tylko samym tym urządzeniem, ale również i innymi urządzeniami zewnętrznymi do niego podłączanymi – na przykład drukarkami, skanerami, kartami pamięci i tak dalej. Aby takie sprawne zarządzanie było w ogóle możliwe, system operacyjny ma za zadanie wykonywanie bardzo wielu rozlicznych czynności. Planuje zatem poszczególne zadania i przydziela określony czas na ich zrealizowanie. Kiedy już natomiast zadania te są uruchomione, system operacyjny sprawuje kontrolę nad pamięcią RAM określaną także mianem pamięci operacyjnej. Ponadto dzięki opisywanemu tutaj oprogramowaniu zadania są ze sobą zsynchronizowane i może zachodzić pomiędzy nimi komunikacja. Ponadto zadań systemu operacyjnego należą również zarządzanie plikami oraz sieciowymi połączeniami. Dopiero po zainstalowaniu na dysku twardym komputera możliwe jest instalowanie kolejnych programów. Większość systemów jest także wyposażonych w tak zwane graficzne środowisko, które sprawia, że użytkownik ma ułatwiony kontakt z komputerem. Podziałów systemów operacyjnych obowiązuje bardzo wiele – wszystko uzależnione jest od tego, co zostaje przyjęte za kryterium tego podziału. Nie mniej jednak zdecydowanie najczęściej branym pod uwagę kryterium są systemy operacyjne tak zwane czasowo niedeterministyczne oraz czasu rzeczywistego. Poza tym tego rodzaju oprogramowanie można dzielić na otwarte i wbudowane, realizujące w różny sposób przełączanie poszczególnych zadań i tym podobne. Systemy są także udostępniane na rozmaitych zasadach – jedne są tak zwanym wolnym oprogramowaniem, za inne natomiast trzeba płacić. Większości osób kojarzą się one przede wszystkim z systemami należącymi do rodziny Windows, ale pamiętać trzeba, że na tym rynek systemów operacyjnych się nie kończy. Jest ich zdecydowanie więcej, jak chociażby te uniksowe. Aby system operacyjny pracował sprawnie, ważne są także parametry zasobów sprzętowych, którymi on zarządza. Chodzi tutaj o takie zasoby jak chociażby procesor, pamięć operacyjna czy też system plików.
Z systemów komputerowych korzystamy znacznie częściej aniżeli nam się wydaje. Samo słowo „komputer” kojarzy się nam bowiem przeważnie albo z urządzeniem stacjonarnym, albo przenośnym – takim jak laptop chociażby. Pamiętać jednakże trzeba, że na tym pojęcie takie jak komputer wcale się nie kończy. Nie należy zapominać chociażby o komputerach – bądź, jak kto woli, systemach – wbudowanych. Korzystamy z nich każdego jednego dnia przy bardzo wielu okazjach. Systemy tego rodzaju są konstruowane z myślą o bardziej wyspecjalizowanym przeznaczeniu. Są montowane w rozmaitych urządzeniach oraz sprzętach, stając się tym samym ich integralnym elementem. W zależności od tego, do jakich konkretnie sprzętów system wbudowany ma trafić, musi spełniać szereg określonych wymogów. Bez względu jednak na rodzaj bazą wszystkich tych systemów jest zawsze mikroprocesor. Jest on zaprogramowany tak, aby wykonywał różne zadania. Są one bardziej lub mniej złożone. W zależności od tego właśnie wyszczególnia się tutaj albo oprogramowanie typu firmware (czyli takie, które jest dedykowane danemu sprzętowi), albo też system operacyjny z dołączonym do niego wyspecjalizowanym oprogramowaniem. W praktyce wygląda to wszystko w taki sposób, że im mniej specjalistyczne oraz skomplikowane jest dane oprogramowanie, tym lepiej system wbudowany funkcjonuje. Jest wówczas mniej awaryjny, ponadto także o wiele lepiej reaguje na sytuacje krytyczne, jeżeli takowe się zdarzą. Oczywiście, istnieją sposoby na to, aby niezawodność takiego systemu zwiększyć. Wystarczy dla przykładu jeden system podzielić na podsystemy, dzięki czemu rozkład poszczególnych zadań do wykonania będzie zupełnie inny. W ramach ciekawostki można w tym miejscu podać informację, że pierwszy system wbudowany został opracowany i wykorzystamy w Stanach Zjednoczonych, a użyto go do sterowania słynnym kosmicznym statkiem o nazwie Apollo. Bardzo długa jest lista aktualnych zastosowań systemów wbudowanych. Zacząć można na przykład od telefonów komórkowych, z których korzystamy bardzo często każdego dnia. Kolejnym bardzo znanym przykładem są układy sterujące w naszych samochodach. To także szereg urządzeń, które wykorzystujemy w swoich gospodarstwach domowych, jak między innymi kuchenki mikrofalowe oraz zmywarki do naczyń. Bez systemów wbudowanych trudno też jest sobie wyobrazić urządzenia i sprzęty służące do rozrywki o charakterze multimedialnym – żeby wspomnieć tutaj o konsolach do gier, telewizorach, zestawach kina domowego, automatach do gier i tym podobnych rzeczach. Także szeroko rozumiany sprzęt komputerowy na szeroką skalę korzysta z systemów wbudowanych – są one wykorzystywane dla przykładu w dyskach twardych oraz routerach. Ponadto nie może się bez nich obejść również i całe mnóstwo specjalistycznych dziedzin, jak chociażby branża medyczna, gdzie systemy wbudowane obecne są w sprzęcie medycznym. Stosuje się je też w rozmaitych maszynach i urządzeniach, dzięki którym procesy produkcyjne oraz technologiczne stają się zautomatyzowane.
